Forteens

พ่อแม่ที่ประสบความสำเร็จในการเลี้ยงดูลูก มีวิธีการอย่างไร ?

ทุกสิ่งที่พ่อแม่ทุกคนต้องการคือการเลี้ยงลูกที่เรารักให้เป็นคนดี คนเก่ง ซึ่งมีหลายรูปแบบที่พ่อแม่เลี้ยงลูกไม่เหมือนกัน
ให้ความรักอย่างเพียงพอ ความรักความสนใจที่จริงใจก่อให้เกิดความรู้สึกมั่นคงทางจิตใจ

- เด็กได้รับรู้และรู้สึกว่าตนเป็นที่รัก ย่อมอยากแสดงความดีให้พ่อแม่เห็น เป็นการตอบแทน
- ให้ความรักอย่างสม่ำเสมอและปราศจากเงื่อนไขในทุกโอกาส ฝึกวินัยให้ลูกด้วยความรัก
- เด็กจะพัฒนาวินัยของตนเองได้เมื่อ
1. มีความรู้สึกที่ดีต่อตนเองและผู้อื่น
2. รู้ว่าอะไรถูก-อะไรผิด
3. มีทางเลือกในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าต่อสถานการณ์ต่าง ๆ

พ่อแม่ช่วยส่งเสริมปัจจัยทั้ง 3 ประการนี้ได้โดย
- พ่อแม่มีความสม่ำเสมอ อดทน และควบคุมอารมณ์ตนเองได้
- สื่อความหมายกับลูกให้ชัดเจน ปากกับใจตรงกัน
- ทำความเข้าใจพฤติกรรมที่เป็นปัญหาของเด็กว่ามีความหมายอย่างไร ทำไปเพื่ออะไร เพื่อใช้เป็นแนวทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น
- ให้ความมั่นใจ ใส่ใจพฤติกรรมที่ถูกต้อง มากกว่าการจับจ้องพฤติกรรมที่ พ่อแม่ยังไม่พอใจ
- ชมเชยสิ่งที่ดีของเขา
- สร้างบรรยากาศและสิ่งแวดล้อมในบ้านให้สามารถเล่นรื้อค้นได้อย่างปลอดภัย
- ตั้งกฏเกณฑ์ที่เข้าใจง่าย บอกให้รู้ว่าอะไรที่พ่อแม่ต้องการให้ทำ และอะไรที่ ไม่ต้องการให้ทำ
- สถานการณ์บางขณะในบ้าน เช่น พี่น้องทะเลาะกัน อาจนำไปสู่การเกิดอารมณ์รุนแรง พ่อแม่ต้องรีบตัดไฟแต่ต้นลม รู้จังหวะที่จะเข้าไปจัดการอย่างเหมาะสม มีเวลาให้กับครอบครัว
- พ่อแม่ควรมีเวลาเล่นกับลูก โดยเน้นความสนุกสนาน และสร้างสัมพันธ์ที่ดี มากกว่าการควบคุม สั่งสอน หรือการเรียน
สนใจและให้ความสำคัญต่อคู่สมรสของตนเอง
- พ่อแม่ต้องมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันก่อน เพราะความรัก ความนับถือ ความศรัทธาของพ่อแม่ จะก่อให้เกิดความรู้สึกมั่นคงทางจิตใจภายในครอบครัว สอนทักษะในการแก้ปัญหาที่ถูกต้องให้แก่เด็ก
- อธิบายให้เด็กเข้าใจว่าวิธีการแก้ปัญหาที่เขาใช้ไปแล้วนั้น ไม่เหมาะสม- อย่างไรบ้าง และแนะวิธีที่เหมาะสมกว่าเพื่อว่าเขาจะใด้นำไปใช้ ในคราวหน้า
- สำหรับเด็กเล็กให้แนะนำตรง ๆ ว่าถ้าพบปัญหานี้ควรทำอย่างไร
- สำหรับเด็กโตที่รู้จักคิดเองได้ พ่อแม่อาจตั้งคำถามให้เด็กคิดว่าจะแก้ปัญหา

อย่างไร แล้วจึงเสนอวิธีการต่าง ๆ เพิ่มเติมให้ พัฒนาความเคารพนัถือซึ่งกันและกัน
พ่อแม่ควรทำตัวให้เป็นที่เคารพนับถือของลูก เช่น
- แสดงกิริยาวาจาสุภาพกับลูก
- รู้จักขอโทษเมื่อพ่อแม่เป็นฝ่ายผิด
- สนใจกิจกรรมที่ลูกทำด้วยความจริงใจ
- แสดงความซื่อสัตย์ รักษาสัญญาให้ลูกเห็น
- แสดงความไว้วางใจรับฟังการตัดสินใจของลูก
- ไม่แสดงความชื่นชมหรือเข้าข้างลูกคนใดเป็นพิเศษ

ตั้งใจรับฟังลูกอย่างจริงจัง จริงใจ พ่อแม่ที่ "ได้ยิน" ลูก จะรับรู้และเข้าใจว่าลูกกำลังจะบอกอะไร สนับสนุนให้แสดงความรู้สึกที่ดี และไม่ดีออกมาได้ ให้คำแนะนำเชิงเสนอแนะ ใช้คำพูดสั้น ๆ ได้ใจความ ดีกว่าการอธิบายหรือเทศนายืดยาว
เปิดโอกาสให้คิดด้วยตนเองก่อน แล้วจึงเสนอแนะวิธีการของพ่อแม่ภายหลัง
กระตุ้นให้ลูกเป็นอิสระทีละน้อย เด็กเล็กควรมีเสรีภาพและรู้จักเลือกตัดสินใจในเรื่องเล็กน้อย เมื่อโตขึ้นก็ค่อยขยายให้รู้เรื่องที่ใหญ่ขึ้นตามลำดับ ตั้งความหวังให้อยู่ในโลกของความเป็นจริง มีผู้กล่าวไว้ว่า

" อย่าหวังว่าทุกอย่างจะดำเนินไปด้วยดีตลอดเวลา การเลี้ยงลูกมิใช่เป็นงานที่ง่ายเหมือนปลอกกล้วย
มันเป็นงานที่เต็มไปด้วยความระทมทุกข์และเจ็บปวดหัวใจ
แต่มันก็เต็มไปด้วยความสุขอย่างท่วมท้น และคุ้มค่าได้เช่นกัน"
พ่อแม่ทุกคนล้วนคาดหวังความสำเร็จของการเลี้ยงดูลูกของตนทั้งสิ้น
แต่ความคาดหวังต้องอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง

 

ขอขอบคุณ หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ